İş kazası Tanımı (Nedenleri ve Bildirim Süreleri )

İş kazası tanımı, iş kazası bildirme süresi ve iş kazası ile ilgili genel terimleri bu yazımızda bulabileceksiniz. Türkiye’de işveren ve ya işçinin ihmalkarlığından kaynaklı olarak iş kazası sayısı bir hayli fazla. Devlet her ne kadar kanuni düzenlemeleri yapsa da uygulamadaki eksiklikler ve ihmalkarlıklar nedeni ile her gün yüzlerce iş kazası vakası yaşanmakta. İş kazalarının fazla olması iş kazası bildirimi ve diğer terimler konusunda araştırmaların çok olmasına neden olmakta. Bu yazımızda iş kazası nedir, iş kazası kaç gün içinde bildirilir, iş kazası bildirim suresi içerisinde bildirilmezse ne olur gibi konu hakkında ayrıntıları bulabilirsiniz.

İş kazası tanımı, iş kazası bildirme süresi ve iş kazası ile ilgili genel terimleri bu yazımızda bulabileceksiniz. Türkiye’de işveren ve ya işçinin ihmalkarlığından kaynaklı olarak iş kazası sayısı bir hayli fazla. Devlet her ne kadar kanuni düzenlemeleri yapsa da uygulamadaki eksiklikler ve ihmalkarlıklar nedeni ile her gün yüzlerce iş kazası vakası yaşanmakta. İş kazalarının fazla olması iş kazası bildirimi ve diğer terimler konusunda araştırmaların çok olmasına neden olmakta. Bu yazımızda iş kazası nedir, iş kazası kaç gün içinde bildirilir, iş kazası bildirim suresi içerisinde bildirilmezse ne olur gibi konu hakkında ayrıntıları bulabilirsiniz.

İş kazasının tanımı hangi Kanun’da verilmiştir ?

İş kazaları ile ilgili temel düzenlemeler, bildirim süreleri, iş kazası cezaları ve uygulamalar 6331 Sayılı Kanun ile düzenlenmiştir. Ancak ilgili olması nedeni ile 6331 Sayılı Kanun ile birlikte 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun’unda yapılmıştır. 4857 iş kazası tanımı 4857 Sayılı Kanun’da yapılmamıştır.

6331 iş kazası tanımı

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun’unda iş kazası şu şekilde tanımlanmıştır :

“İş kazası: İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı”. 

5510 iş kazası tanımı

5510 Sayılı sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda ise iş kazasının tanımı şu şekilde yapılmıştır;

İş kazası;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi
adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere
gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d)  Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında,
meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır

İş kazası sayılmayan haller nelerdir ?

Yukarıda hem 5510 Sayılı Kanun hem de 6331 Sayılı Kanun’daki tanımlamalara göre bir vakanın iş kazası şartlarını sağlayabilmesi yani iş kazası sayılabilmesi için;

  • Sigortalının işyerinde çalıştığı/bulunduğu sırada olması,
  • İşveren adına yapılan bir iş nedeni ile meydana gelmesi,
  • Kişi kendi adına bağımsız çalışansa ( Bağkurlu) yapmış olduğu işten kaynaklı olarak meydana gelmesi,
  • İşçinin işveren tarafından işyeri dışındaki bir yere görevlendirilmesi sırasında meydana gelmiş olması,
  • Emziren kadın sigortalının emzirme izni süresinde meydana gelmesi,
  • Servisle işe gelip giderken meydana gelmiş olması gerekmektedir.

Yukarıdaki durumların tam tersi durumlar hem 6331 Sayılı Kanun hem de 5510 Sayılı Kanun’a göre iş kazası sayılmayacaktır. Örneğin özel aracı ile işe gelen birisinin yolda geçirdiği kaza iş kazası sayılmayacaktır, ya da sigortalının mesai bitiminde işyerinden çıkar çıkmaz trafik kazası geçirmesi vakası da iş kazası sayılmayacaktır.

İş kazalarının temel nedenleri nelerdir ?

İş kazalarının büyük bir çoğunluğu işçi ya da işveren ihmalkarlıklarından meydana gelmektedir. İş kazası ile ilgili yaygın nedenler aşağıda belirtilmiştir. Tabi yüzlerrce neden paylaşılabilir. Bunlar en yaygın iş kazası nedenleridir.

  • Yapılan işle ilgili işveren tarafından iş güvenliği önlemlerinin alınmaması,
  • İşçi tarafından iş ile ilgili önlemlerin alınmaması, dikkatsiz davranması,
  • Koruyucu araç ve gereçlerin kullanılmaması,
  • Uykulu, yorgun, hasta haliyle işi yapmaya devam etmek ve buna bağlı gelişen dalgınlık, dikkatsizlik,
  • İş alanının düzenli olmaması,
  • İş ortamına uygun olmayan hareketlerde bulunmak,
  • Hızlı çalışmakla panik şeklinde çalışmayı birbirine karıştırmak,
  • İşin uzmanı olmayanlar tarafından makine kullanımı,
  • Görevi olmadığı halde tehlikeli işlere girişmek.

İş kazaları iş saatlerin en fazla kaçıncı saatinde olur ?

Yapılan bir araştırma iş kazalarının en fazla işin 1. saatinde meydana geldiğini gösteriyor. Bu konu ile ilgili sınavlarda da en çok sorulan soruların başında “İş Kazaları iş saatlerin en fazla kaçıncı saatinde olur ?” sorusu geliyor.

iş kazaları bildirimi için süre nedir ?

İş kazasını bildirimi süresi iş kazasının oluş tarihinden sonraki gün başlar ve 3 iş günü içerisinde bildirilmesi gerekiyor. İş kazası bildirimi sgk’ya elektronik ortamda ya da sgk iş kazası bildirim formu ile elden yapılabilmektedir. İş kazası Sgk bildirim süresi içerisinde bildirim yapılmadığında 6331 Sayılı Kanun gereği idari para cezası uygulanmaktadır. İş kazası girişi ve bildirimi yapmak için iş kazası bildirimi nasıl yapılır sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

iş kazası olduğunda ilk önce ne yapılmalıdır ?

İşyerinde iş kazası vakası olduğunda;

  • Çalışma durdurulmalıdır.
  • Kaza geçiren kişilerin durumlarında aciliyet varsa derhal 112 aranmalıdır.
  • Çevre güvenliği oluşturulmalıdır.
  • Kaza yerinde kaza ile ilgili tutulacak tutanaklara esas edilecek eşyalara dokunulmamalı, kaza yeri kolluk kuvvetleri gelene kadar ellenmemelidir.
  • Kolluk kuvvetlerine derhal haber verilmelidir.

İş kazası sonrası Sgk tarafından sağlanan haklar nelerdir ?

İş kazası sonucu sigortalılara;

  • İş kazası süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.
  • İş kazası sonucu iş gücü kaybı %10 ve ya üzerinde kaybolanlara sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Ayrıntılı bilgi için sürekli iş göremezlik geliri nedir sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
  • İş kazası sonucu vefat eden kişilerin hak sahiplerine SGK tarafından gelir bağlanır.
  • İş kazası geliri alırken evlenen kız çocuklarına evlenme ödeneği ödenir.
İçeriğimizi Puanlayın
Photo of author

Ömer Meriç

Hacettepe Üniversitesi mezunuyum. Bağımsız SGK uzmanı olarak çalışıyorum. Hacettepe Üniversitesinde İş Hukuku alanında yüksek lisansımı tamamladım. Sorularınızı cevaplamak ve size yardımcı olmak için buradayım. Sorularınızı yazıların altındaki yorum bölümünden bana iletebilirsiniz.
Yorum yapın